Azərbaycan Oftalmologiya Jurnalı
type: channel
description: "Azərbaycan Oftalmologiya Jurnal" Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının(AAK) qərarı əsasında Azərbaycan Respublikası dərc olunan aparıcı rəy verilən elmijurnallar və nəşrlər siyahısına daxildir.
publisher: The Azerbaijan Journal of Ophthalmology
language: az
publication name: Azərbaycan Oftalmologiya Jurnalı
issn: 2220-7910
items: RADİAL KERATOTOMİYADAN SONRA İNTRAOKULYAR LİNZANIN HESABLANMASINA MÜASİR YANAŞMALAR (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
items: KERATOKONUS: MÜASİR ANLAYIŞ VƏ PROFİLAKTİK STRATEGİYALAR (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
items: BƏBƏK SEKLYUZİYASI İLƏ AĞIRLAŞAN QLAUKOMALI GÖZLƏRDƏ CƏRRAHİ YANAŞMA (KLİNİK HALLAR)
items: ATAKSİYA-TELANGİEKTAZİYA: OFTALMOLOJİ TƏZAHÜRLƏRLƏ MÜŞAYİƏT OLUNAN NADİR İRSİ SİNDROMU (KLİNİK HAL)
items: DİABETİK RETİNOPATİYA SKRİNİNQİNİN TƏKMİLLƏŞDİRİLMƏSİNDƏ SÜNİ İNTELLEKTİN İSTİFADƏSİ
items: GÖRMƏ ORQANININ TRAVMALARI ZAMANI İNFEKSİON AĞIRLAŞMALARIN İNKİŞAF RİSKİNİN ÖYRƏNİLMƏSİ
items: AİLƏ ANAMNEZİNDƏ İRSİ GÖZ XƏSTƏLİKLƏRİ OLAN UŞAQLARDA ANADANGƏLMƏ KATARAKTANIN RASTGƏLMƏ TEZLİYİ
items: UŞAQ VƏ YENİYETMƏLƏRDƏ GÖZ TİKLƏRİNİN NEYROOFTALMOLOJİ MÜALİCƏSİNİN XÜSUSİYYƏTLƏRİ
items: ARTERİAL HİPERTENZİYA ZAMANI MAKULADA OKSİDATİV STRES VƏ DAMAR DƏYİŞİKLİKLƏRİ
items: AZƏRBAYCAN ƏHALİSİ ARASINDA MİOPİYANIN YAYILMASI PROBLEMİ – MÜASİR MEYİLLƏR
items: HƏRBİ QULLUQÇULARDA REFRAKTİV KORREKSİYA ÜSULLARININ MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ: RİSKLƏR, İMKANLAR VƏ EFFEKTİVLİK (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
items: QLAUKOMA MÜALİCƏSİNDƏ DRENAJ CƏRRAHİYYƏSİNİN DÜNƏNİ, BU GÜNÜ VƏ SABAHI (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
items: KORNEOSKLERAL YARALANMADAN SONRA TOR QİŞANIN MƏRKƏZİ ARTERİYA VƏ VENASININ KOMBİNƏ OLUNMUŞ OKKLÜZİYASI (KLİNİK HALLAR)
items: NƏHƏNG MAKULYAR YIRTIQ ZAMANI TORLU QİŞANIN AUTOTRANSPLANTASİYASI (KLİNİK HAL)
items: QLAUKOMA VƏ MİOPİYA OLAN PASİYENTLƏRDƏ TOR QİŞANIN QANQLİOZ HÜCEYRƏ KOMPLEKSİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİNDƏ OPTİK KOHERENT TOMOQRAFİYANIN DİAQNOSTİK DƏYƏRİ
items: AZƏRBAYCANIN REGİONALARINDA UVEİT VƏ UVEAL QLAUKOMANIN EPİDEMİOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİNİN BƏZİ ASPEKTLƏRİ
items: AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA GƏNC KİŞİ POPULYASİYASINDA ANADANGƏLMƏ RƏNG GÖRMƏ DEFİSİTİNİN RASTGƏLMƏ TEZLİYİ VƏ ONUN AŞKARLANMASININ ƏHƏMİYYƏTİ
items: UŞAQLARDA MİOPİYANIN KONTROLUNDA ORTOKERATOLOJİ LİNZALARIN İSTİFADƏSİNİN EFFEKTİVLİYİ VƏ DİGƏR KORREKSİYA ÜSULLARI İLƏ MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ (İKİ İLLİK NƏTİCƏ)
items: YENİYETMƏLƏRDƏ MİOPİYA VƏ MİQREN: DAMAR DƏYİŞİKLİKLƏRİNİN DOPPLEROQRAFİK MEYARLARI
items: OPTİK KOHERENS TOMOQRAFİYANIN VASİTƏSİ İLƏ SUBKLİNİK KERATOKONUSUN ERKƏN AŞKARLANMASI (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
items: NEOVASKULYAR QLAUKOMA: ŞƏKƏRLİ DİABETİN TƏZAHÜRÜ KİMİ (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
items: https://www.oftalmologiya.az/ajo/article/view/896
items: ÜZ NAHİYƏSİNDƏ CƏRRAHİ ƏMƏLİYYATLARDAN SONRA YARANAN DAKRİOSİSTİTLƏR (KLİNİK HALLAR)
items: TOKSİK KONYUNKTİVİT (KLİNİK HALLAR)
items: MULTİFOKAL ELEKTRORETİNOQRAFİYANIN MÜXTƏLİF FORMALI DİABETİK MAKULYAR ÖDEMİN MÜALİCƏ NƏTİCƏLƏRİNİN PROQNOZLAŞDIRILMASINDA ƏHƏMİYYƏTİ
items: MƏKTƏBƏQƏDƏR VƏ AZYAŞLI MƏKTƏBLİ UŞAQLARDA MİOPİYANIN İNKİŞAFINDA İRSİ MEYİLLİLİYİN VƏ HİPERMETROPİYA EHTİYATININ ROLUNUN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ. MİOPİYA XXI ƏSRİN "VƏBASI" KİMİ
items: SEREBRAL DİSFUNKSİYASI OLAN PREPUBERTAL YAŞDA UŞAQLARDA MİOPİYANIN KOMPLEKS MÜALİCƏSİNİN EFFEKTİVLİYİNƏ DAİR
items: OPTİK KOHERENS TOMOQRAFİYA MƏLUMATLARINA ƏSASƏN POSTTROMBOTİK VƏ DİABETİK RETİNOPATİYA ZAMANI MAKULA ÖDEMİNİN MORFOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
items: TOR QİŞANIN QOPMASI İNTRARETİNAL KİSTLƏR İLƏ: KLİNİK VƏ MORFOLOJİ ASPEKTLƏR, DİAQNOSTİKA VƏ MÜALİCƏ ÜSULLARI (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
items: PELYUSİD MARGİNAL DEGENERASİYASI ZAMANI SKLERAL KONTAKT LİNZALARIN ÜSTÜNLÜYÜ (KLİNİK HAL)

RADİAL KERATOTOMİYADAN SONRA İNTRAOKULYAR LİNZANIN HESABLANMASINA MÜASİR YANAŞMALAR (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
type: item
description: Radial keratotomiya (RK) bir vaxtlar miopiyanın korreksiyası üçün geniş istifadə edilirdi, lakin bu üsul nəticəsində sonradan kataraktası inkişaf edən və intraokulyar linzanın (İOL) gücünün hesablanmasında ciddi çətinliklər yaradan böyük pasiyent qrupu formalaşmışdır. RK-nın törətdiyi biomexanik və optik dəyişikliklər – buynuz qişanın yastılaşması, ön-arxa səth nisbətinin pozulması və qeyri-müntəzəm astiqmatizm – standart biometrik ölçmələrin və klassik İOL heesablama formulalarının dəqiqliyini azaldır. Bu icmal RK-dan sonra İOL gücünün hesablanması ilə bağlı mövcud elmi bilikləri, əsas xəta mənbələrini, müasir formulları və proqnoz dəqiqliyini artıran yeni texnologiyaları ümumiləşdirir. Klassik üsullar – SRK/T, Holladay 1 və Hoffer Q – sistematik olaraq hipermetropik nəticələrə gətirib çıxarır, halbuki Barrett True-K (Post-RK), Haigis-L və Shammas-PL kimi yeni formullar dəqiqliyi bir qədər artırır, lakin hələ də məhduddur. Süni intellektə əsaslanan alqoritmlər (Hill-RBF 3.0, EVO 2.0) və “ray-tracing” texnikaları buynuz qişa geometriyasını və fərdiləşdirilmiş optik modelləri inteqrasiya etməklə nəticələrin dəqiqliyini daha da yüksəldir. Ümumi keratometriya, 3D tomoqrafiya və süni intellekt sistemlərinin tətbiqi fərdiləşdirilmiş oftalmoloji cərrahiyyəyə keçidi təmin edir. Gələcəkdə bulud əsaslı, hibrid və süni intellekt dəstəkli metodların <0,35 D proqnoz dəqiqliyinə nail olacağı və bu mürəkkəb pasiyent qrupunda sabit refraksiya nəticələri verəcəyi gözlənilir. Məqsəd – radial keratotomiyadan sonra IOL gücü hesablanma müxtəlif metodlarının dəqiqliyini təhlil etmək və əməliyyatdan sonrakı refraksiya xətalarını minimuma endirən yanaşmaları müəyyənləşdirmək. İcmalda radial keratotomiya və katarakta əməliyyatı keçirmiş pasiyentlərinin ədəbiyyat məlumatlarının təhlili aparılmışdır. Biometrik göstəricilər IOLMaster 700 (Carl Zeiss Meditec) aparatı ilə əldə edilmişdir. Linza gücü ənənəvi formullar (SRK/T, Hoffer …
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: radial keratotomiya
  topic: keywords
subject: intraokulyar linzanın hesablanması
  topic: keywords
subject: katarakta cərrahiyyəsi
  topic: keywords
subject: ümumi keratometriya
  topic: keywords
subject: ray-tracing
  topic: keywords
subject: süni intellekt
  topic: keywords
subject: Barrett True-K
  topic: keywords
subject: Hill- RBF 3.0
  topic: keywords
subject: EVO 2.0
  topic: keywords
creator: Myakuşkina R.R.
creator: Yusupov A.F.
creator: Karimova M.X.
creator: Muxanov Ş.A.
creator: Gelmanova T.İ.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 103
ending page: 112
doi: 10.71110/ajo79102025170455103112

KERATOKONUS: MÜASİR ANLAYIŞ VƏ PROFİLAKTİK STRATEGİYALAR (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
type: item
description: Məqsəd – keratokonusun patogenezi, epidemiologiyası, risk faktorları və erkən aşkarlanma strategiyaları ilə bağlı mövcud bilikləri ümumiləşdirmək, o cümlədən Mərkəzi Asiyada, xüsusilə Özbəkistanda klinik praktikaya uyğun profilaktik tibb yanaşmalarına xüsusi diqqət yetirmək. Keratokonusun molekulyar mexanizmləri, ekoloji və genetik risk faktorları, qlobal epidemioloji mənzərəsi və qabaqcıl diaqnostik texnologiyaları təhlil edilərək, müasir elmi ədəbiyyatın hərtərəfli icmalı aparılmışdır. Dəyişdirilə bilən risk faktorlarına və müxtəlif resurs imkanlarına malik mühitlərdə tətbiq edilə bilən skrininq strategiyalarına xüsusi diqqət yetirilmişdir. Keratokonusun patogenezini hüceyrəxarici matrisin deqradasiyası, oksidləşdirici stres, apoptoz prosesləri təşkil edir. Dəyişən əsas risk faktorlarından daim gözün ovuşdurması, ultrabənövşəyi şüalanma və atopik xəstəliklərdir. Dünya üzrə rastgəlmə tezliyi hər 100 000 nəfərə 289,1 nəfər təşkil edir və əhəmiyyətli regional fərqlər mövcuddur — ən yüksək göstəricilər Afrika və Qərbi Asiyadadır. “Scheimpflug” tomoqrafiyası, ön seqmentin optik koherent tomoqrafiyası (AS-OCT) və biomexaniki qiymətləndirmə daxil olmaqla qabaqcıl görüntüləmə texnologiyaları xəstəliyin erkən mərhələdə aşkar edilməsinə imkan verir. Süni intellekt (Sİ) alqoritmləri keratokonusun müəyyən edilməsində 95%-dən yüksək həssaslıq və spesifikliyə nail olur. Ailə anamnezi, atopik xəstəliklər və əlaqəli xəstəlikləri olan şəxslərə yönəlmiş risk qrupları üzrə skrininq, buynuz qişanın kollagen kross-linkinqi vasitəsilə vaxtında müdaxilə etməyə imkan verir. Yekun Keratokonusun profilaktikası dəyişdirilə bilən risk faktorlarını hədəf alan ictimai səhiyyə tədbirlərini, qabaqcıl diaqnostik texnologiyalardan istifadə edən risk-əsaslı skrininq proqramlarını və erkən terapevtik müdaxiləni özündə birləşdirən inteqrasiya olunmuş yanaşmalar tələb edir. Özbəkistan və Mərkəzi Asiyada hərtərəfli skrininq və profilaktika proqr…
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: keratokonus
  topic: keywords
subject: buynuz qişanın ektaziyası
  topic: keywords
subject: patogenez
  topic: keywords
subject: oksidləşdirici stress
  topic: keywords
subject: gözün ovuşdurması
  topic: keywords
subject: skrininq
  topic: keywords
subject: profilaktika
  topic: keywords
subject: süni intellekt
  topic: keywords
creator: Karimova M.X.
creator: İnomjonova M.İ.
creator: Abdullayeva S.İ.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 85
ending page: 101
doi: 10.71110/ajo7910202517045585101

BƏBƏK SEKLYUZİYASI İLƏ AĞIRLAŞAN QLAUKOMALI GÖZLƏRDƏ CƏRRAHİ YANAŞMA (KLİNİK HALLAR)
type: item
description: Qlaukoma diaqnozu olan gözlərdə katarakta ekstraksiyasından sonra yaranmış iridolentikulyar sinexiyaların cərrahi sinexiolizis vasitəsilə aradan qaldırılması üzrə üç klinik hal təsvir olunur. İcra olunan cərrahi taktika gözdaxili təzyiqin (GDT) stabil qalmasına və görmə itiliyinin yüksəlməsinə imkan verir. Bu, optimal müalicə ilə birgə təsvir olunan cərrahi metodu nəzərəçarpan adheziyalarda tətbiq etməyə əsas verir.
subject: KLİNİK MÜŞAHİDƏLƏR
  topic: section
subject: intraokulyar linza
  topic: keywords
subject: bəbək seklyuziyası
  topic: keywords
subject: qlaukoma
  topic: keywords
creator: Pirmətov M.N.
creator: Əhmədova G.N.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 77
ending page: 83
doi: 10.71110/ajo791020251704557783

ATAKSİYA-TELANGİEKTAZİYA: OFTALMOLOJİ TƏZAHÜRLƏRLƏ MÜŞAYİƏT OLUNAN NADİR İRSİ SİNDROMU (KLİNİK HAL)
type: item
description: Ataksiya-telangiektaziya (AT), həmçinin Lui-Bar sindromu kimi tanınan bu xəstəlik, ATM genindəki mutasiyalar nəticəsində yaranan nadir autosom-resessiv patologiyadır. Xəstəlik proqressiv serebellar ataksiya, immunçatışmazlıq, dəridə və konyunktivada telangiektaziya ilə xarakterizə olunan klassik triada ilə səciyyələnir. Oftalmoloji təzahürlər, xüsusən də konyunktival telangiektaziya, xəstəliyin xaricdən görünən ilk əlamətləri ola bilər və erkən diaqnoz üçün əhəmiyyət kəsb edir. Məqsəd – AT ilə bir uşaqda oftalmoloji əlamətləri təqdim etməklə nadir irsi xəstəliyin erkən aşkar edilməsində və multidisiplinar idarə olunmasında oftalmoloqun rolunu qiymətləndirmək. 10 yaşlı AT diaqnozu ilə qız uşağı qız uşağı görmə itiliyin zəifləməsi və dövri konyunktivanın qızartısı şikayətləri ilə müraciət etmişdir. Oftalmoloji müayinədə ikitərəfli göz almasının konyunktivasının teleangioektaziyaları, həmçinin optik koherens tomoqrafiyada qanglion hüceyrə qatında orta dərəcəli incəlmə aşkar edilmişdir ki, bu da tor qişanın erkən neyrodegenerativ dəyişikliklərinə işarə edir. Genetik müayinə patogen ATM mutasiyasını təsdiqləmişdir. Təqdim olunan klinik hal oftalmoloqların AT-nın erkən aşkarlanmasında həlledici rolunu vurğulayır. Konyunktival teleangioektaziyalar nevroloji və immunoloji patoloji klinik əlamətləri ilə birlikdə patoqnomik və asan müşahidə olunan marker kimi çıxış edir. Oftalmoloji əlamətlərin erkən aşkar edilməsi xəstələrin genetik və immunoloji müayinələrə vaxtında yönləndirməni təmin edir və bu patologiyanın müalicə taktikasında çoxşaxəli yanaşmasına təşviq edir.
subject: KLİNİK MÜŞAHİDƏLƏR
  topic: section
subject: ataksiya- telangiektaziya
  topic: keywords
subject: Lui-Bar sindromu
  topic: keywords
subject: konyunktival teleangioektaziyalar
  topic: keywords
creator: Ağayeva T.M.
creator: Mirzəyeva T.H.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 69
ending page: 75
doi: 10.71110/ajo791020251704556975

DİABETİK RETİNOPATİYA SKRİNİNQİNİN TƏKMİLLƏŞDİRİLMƏSİNDƏ SÜNİ İNTELLEKTİN İSTİFADƏSİ
type: item
description: Məqsəd – diabetik retinopatiyanın və onun simptomlarının aşkarlanmasında "Retina AI" süni intellekt sisteminin diaqnostik effektivliyini qiymətləndirmək. Material və metodlar Tədqiqat 2025-ci ilin birinci rübü ərzində Sırdərya vilayətinin mərkəzi çoxprofilli poliklinikalarının bazasında aparılmışdır. Tədqiqata xəstəlik müddəti 5 il və daha çox olan, müəyyən edilmiş şəkərli diabet diaqnozu olan (1-ci və ya 2-ci tip) 250 pasiyent ardıcıl şəkildə daxil edilmişdir. Nəticələr “Retina AI” sistemi ilkin tibbi yardım həkimləri ilə müqayisədə statistik cəhətdən daha yüksək həssaslıq (94,7% - ə qarşı 72,8%) və dəqiqlik (93,5% - ə qarşı 77,5%) nümayiş etdirmişdir. Spesifiklik göstəricisindəki fərq də həmçinin statistik əhəmiyyət kəsb etmişdir (91,3% - ə qarşı 85,0%). “Retina AI” sisteminin mütəxəssislərlə Kappa uyğunluq nisbəti 0,88 təşkil etmişdir ki, bu da "çox yaxşı" uyğunluq göstəricisidir. Yekun "Retina AI" süni intellekt sistemi Sırdərya vilayətindəki pasiyentlər arasında diabetik retinopatiyanın skrininqində yüksək effektivliyini sübut edərək, əsas diaqnostik dəqiqlik göstəricilərinə görə ilkin tibbi yardım həkimlərinin qiymətləndirməsini geridə qoymuşdur.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: diabetik retinopatiya
  topic: keywords
subject: süni intellekt
  topic: keywords
subject: diaqnostika
  topic: keywords
subject: skrininq
  topic: keywords
subject: sinir şəbəkələri
  topic: keywords
creator: Yusupov A.F.
creator: Xusanbayev H.Ş.
creator: İsmayılov A.U.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 61
ending page: 68
doi: 10.71110/ajo791020251704556168

GÖRMƏ ORQANININ TRAVMALARI ZAMANI İNFEKSİON AĞIRLAŞMALARIN İNKİŞAF RİSKİNİN ÖYRƏNİLMƏSİ
type: item
description: Görmə orqanı travmalarının strukturu, posttravmatik ağırlaşmaların inkişaf risk faktorları və törədici mikroorganizmlərin spektrinin öyrənilmasinin aktuallığı diaqnostika, profilaktika və müalicə metodlarının təkmilləşdirməsinə olan ehtiyacla izah olunur. Məqsəd – Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinə hospitalizasiya olunmuş görmə orqanı travması olan pasiyentlərdə infeksion ağırlaşmaların inkişaf riskini qiymətləndirmək. Material və metodlar 2019–2023-cü illər ərzində Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinə “görmə orqanı travması” diaqnozu ilə hospitalizasiya olunmuş 2167 pasiyentin (2225 göz) stasionar xəstəlik tarixçələri təhlil edilmişdir. Birminqem terminologiya sisteminə (BETT) əsasən bütün oftalmotravmatizmin strukturu qiymətləndirilmiş, yaş və cinsə görə paylanma xüsusiyyətləri, habelə infeksion ağırlaşmaların əsas risk amillərindən asılılığı öyrənilmişdir. İnfeksion ağırlaşmaların inkişafında iştirak edən patogen mikroorqanizmlərin spektri təhlil edilmiş, aşkarlanmış risk faktorları üçün şans nisbəti (Odds Ratio, OR) hesablanmış və təsviri statistik analiz aparılmışdır. Nəticələr Hospitalizasiya olunmuş pasiyentlər arasında qapalı və açıq göz travmalarından sonra posttravmatik keratitlər, buynuz qişa xoraları, abseslər, endoftalmitlər və panoftalmitlər kimi infeksion ağırlaşmalar mühüm yer tutmuşdur. Bu ağırlaşmaların inkişaf ehtimalı qapalı göz travmaları zamanı açıq travmalara nisbətən 6,2 dəfə yüksək olmuşdur (OR = 6,21; 95% Eİ (etibarlılıq intervalı): 5,04–7,66, р < 0,001). Pasiyentlərin çox gec müraciəti infeksiya riskini təxminən 3 dəfə artmışdır (OR = 2,974; 95% Eİ: 2,490–3,553, р < 0,001). Yaşlı qrupda (>65 yaş) bu risk gənclərlə müqayisədə 2,6 dəfə yüksək olmuşdur (OR = 2,650; 95% Eİ: 2,224–3,157, р < 0,001). Həmçinin müəyyən edilmişdir ki, gözdə yad cismin olması infeksion ağırlaşma ehtimalını təxminən 1,5 dəfə artırmışdır (OR =…
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: görmə orqanı travması
  topic: keywords
subject: posttravmatik infeksion ağırlaşmalar
  topic: keywords
subject: yad cisim
  topic: keywords
subject: müraciətin edilmə vaxtı
  topic: keywords
subject: mikroflora
  topic: keywords
subject: risk faktorları
  topic: keywords
creator: Qasımov E.M.
creator: Bayramova H.O.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 51
ending page: 59
doi: 10.71110/ajo791020251704555159

AİLƏ ANAMNEZİNDƏ İRSİ GÖZ XƏSTƏLİKLƏRİ OLAN UŞAQLARDA ANADANGƏLMƏ KATARAKTANIN RASTGƏLMƏ TEZLİYİ
type: item
description: Məqsəd – ailə anamnezində irsi göz xəstəlikləri olan uşaqlarda anadangəlmə kataraktanın (AK) rastgəlmə tezliyini öyrənmək. Material və metodlar Tədqiqatın obyekti Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinin Tibbi Ekspertiza Komissiyasının 2019–2023-cü illər üzrə uşaqların məlumat bazası və statistik hesabat formaları olmuşdur. Xəstələrin ailə anamnezinə əsasən, statistik təhlil iki əsas qrupda aparılmışdır: A qrupu – qohum nikahdan doğulmuş (n=409) və B qrupu - qohum nikahdan doğulmamış (n=151) uşaqlar. Hər qrup yaş kateqoriyalarına görə (0-5, 6-10, 11-15) 3 yarımqrupa bölünmüşdür. Tədqiqat zamanı AK diaqnozu qoyulmuş uşaqlar ailə anamnezi, cins, yaş xüsusiyyətləri və regionlara görə təhlil olunmuşdur. Statistik məlumatların riyazi işlənməsi SPSS 26 proqramı vasitəsilə aparılmışdır. Gözün vəziyyətini qiymətləndirmək üçün kompleks оftalmoloji müayinə metodlarından istifadə edilmişdir. Tədqiq olunan diaqnozlar göz patologiyasının nozoloji qruplarına görə XBT-10 kodu üzrə təsnif olunmuşdur. Nəticələr Aparılan araşdırmanın nəticələrinə əsasən, irsi göz xəstəliyi olan 560 xəstədən 112-də (20%) büllurun anadangəlmə patologiyası aşkarlanmışdır. Bu xəstələrdən 68-də (60,7%) ailə anamnezində qohum nikahı qeydə alınmışdır. Məhz bu xəstəliklərin klinik təzahürləri tədqiqata daxil olan uşaqlar arasında ≤ 5 yaş qrupunda daha çox müşahidə edilmişdir. Qohum nikahından doğulmuş uşaqlar arasında ən çox bilateral anadangəlmə katarakta rast gəlinmişdir. Xəstələnmə halları hər iki qrupda oğlanlar arasında daha yüksək olmuşdur. Yekun Apardığımız tədqiqat zamanı qohum nikahlarından doğulmuş uşaqlarda irsi göz xəstəlikləri arasında büllurun anadangəlmə patologiyası ikinci ən çox rastgəlmə tezliyi olan patologiya olmuşdur. Alınan nəticələr ona əsas verir ki, müasir diaqnostik müayinə və müalicə metodlarının tətbiqi ilə qarşısı alına bilən, yəni müalicə olunan korluqla mübarizə aparıla bilər.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: anadangəlmə katarakta
  topic: keywords
subject: görmə qüsuru
  topic: keywords
subject: korluq
  topic: keywords
subject: qohum nikahlar
  topic: keywords
creator: Həsənova R.M.
creator: Sultanova M.M.
creator: Quliyeva T.C.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 41
ending page: 50
doi: 10.71110/ajo791020251704554150

UŞAQ VƏ YENİYETMƏLƏRDƏ GÖZ TİKLƏRİNİN NEYROOFTALMOLOJİ MÜALİCƏSİNİN XÜSUSİYYƏTLƏRİ
type: item
description: Məqsəd – uşaq və yeniyetmələrdə göz tiklərinin differensial diaqnostikasının əsasında neyrooftalmoloji müalicəsinin xüsusiyyətlərini qiymətləndirmək. Material və metodlar Yaşı 5–17 arasında olan 75 pasiyent (42 oğlan və 33 qız, prepubertal və pubertal dövrlərdə) müayinə olunmuşdur. Bütün uşaqlarda hərtərəfli oftalmoloji müayinə aparılmışdır: görmə itiliyinin təyini, retinoskopiya skiaskopiya, dinamik refraksiyanın müəyyənləşdirilməsi, refraksiya pozğunluqlarının korreksiyası, biomikroskopiya, oftalmoskopiya və ehtiyac olduqda, konyuktival mikrofloranın mikrobioloji analizi. Nəticələr Gözdə tik müşahidə olunan 75 pasiyentin 38-də (51%) akkomodasiya spazmı (yüngül astiqmatizmlə), 25-də (33%) bakterial blefarit/xroniki konyunktivit, 25-də (33%) isə hər iki patologiyanın birləşməsi aşkar olunmuşdur. 12 pasiyentdə (12%) hər hansı göz patologiyası müəyyən edilməmiş, onlarda diqqət defisiti və hiperaktivlik sindromu (DDHS) diaqnozu qoyulmuşdur. Mikrobioloji müayinə nəticəsində bakterial blefarit və ya xroniki konyunktivit ilə 22 pasiyentdə (87%) Staphylococcus epidermidis, 3 pasiyentdə (13%) isə Staphylococcus aureus aşkarlanmışdır. Dinamik refraksiya uşaqlarda “Plusoptix A09” refraktometri vasitəsilə sikloplegiyadan əvvəl və sonra (iki dəfə Siklopentolat damızdırıldıqdan sonra) qiymətləndirilmişdir. Müayinə olunan uşaqlar arasında 23-də konvergensiya çatışmazlığı, 15-də isə ekzoforiya müəyyən edilmişdir. Yekun Əgər eynək korreksiyası təyin olunduqdan sonra tiklərin intensivliyi azalsa da, tamamilə yox olmursa, müalicəyə qamma-amino yağ turşusu (QAYT, GABA) preparatlarının və neyroleptiklərin əlavə edilməsi daha effektiv nəticələr verə bilər. Müşahidələrimiz göstərir ki, nevroloji müalicə ilə yanaşı, oftalmoloqun iştirakı ilə kompleks terapiya psevdomiopiya, miopiya və çəpgözlüyün proqressivləşməsinin qarşısını almağa və uşağı arzuolunmaz nevroloji simptomlardan azad etməyə kömək edir. Gözdə tiklərin erkən və va…
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: göz tikləri
  topic: keywords
subject: psevdomiopiya
  topic: keywords
subject: baş ağrıları
  topic: keywords
creator: Hacıyeva N.R.
creator: Salmanova S.Z.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 33
ending page: 39
doi: 10.71110/ajo791020251704553339

ARTERİAL HİPERTENZİYA ZAMANI MAKULADA OKSİDATİV STRES VƏ DAMAR DƏYİŞİKLİKLƏRİ
type: item
description: Məqsəd – arterial hipertenziya zamanı makula toxumasında oksidativ stres biomarkerlərində baş verən dəyişiklikləri və tor qişanın mikrosirkulyasiya sisteminin struktur-funksional patologiyasının eksperimental model əsasında qiymətləndirmək. Material və metodlar Tədqiqat Azərbaycan Tibb Universitetinin vivariumunda “Şinşilla” cinsinə məxsus 65 baş dovşan üzərində aparılmışdır. Heyvanlarda erqometrin maleat vasitəsilə 3, 5, 10 və 15 günlük farmakoloji hipertenziya modeli yaradılmışdır. Makulyar sahədən hazırlanmış homogenatlarda lipid peroksidləşməsinin əsas markerləri (H2O2, DK, MDA) və antioksidant müdafiə sisteminə aid göstəricilər (zülal-SH qrupları, peroksidaza, katalaza, ÜAF) müəyyən edilmişdir. Nəticələr Nəticələr göstərmişdir ki, arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə paralel olaraq oksidativ stres ardıcıl şəkildə güclənmişdir. 3-cü gündən etibarən H2O2 və DK-nın qatılığı nəzərəçarpacaq dərəcədə artmış, 5-ci və 10- cu günlərdə bu artım daha da intensivləşmişdir. 15-ci günə çatdıqda lipid peroksidləşməsinin bütün markerləri, xüsusilə DK və H2O2, intakt vəziyyətlə müqayisədə maksimum səviyyəyə yüksəlmişdir. MDA göstəricisi də modelin dinamikasında artım meyli göstərmişdir. Antioksidant müdafiə sisteminin markerlərində isə ardıcıl zəifləmə qeydə alınmışdır. Səthi və strukturdaxili zülal-SH qruplarının, eləcə də peroksidaza və katalazanın qatılığı günlər keçdikcə əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır. ÜAF isə digər markerlərə nisbətən daha gec və nisbətən zəif enmə göstərmişdir. Ümumilikdə, hipertenziyanın dərinləşməsi ilə oksidativ stresin yüksəlməsi və antioksidant müdafiə sisteminin zəifləməsi arasında birbaşa əlaqə müəyyən edilmişdir. Yekun Aparılmış tədqiqatlar sübut edir ki, davamlı arterial hipertenziya makula toxumasında oksidativ stresi gücləndirir və bu proses tor qişa mikrosirkulyasiyasının pozulması üçün əsas patogen mexanizmlərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: arterial hipertenziya
  topic: keywords
subject: oksidativ stres
  topic: keywords
subject: makula toxuması
  topic: keywords
subject: tor qişanın mikrosirkulyasiyası
  topic: keywords
creator: Əliyeva G.V.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 19
ending page: 31
doi: 10.71110/ajo791020251704551931

AZƏRBAYCAN ƏHALİSİ ARASINDA MİOPİYANIN YAYILMASI PROBLEMİ – MÜASİR MEYİLLƏR
type: item
description: Məqalədə Azərbaycanın əhalisi arasında miopiyanın yayılmasının qiymətləndirilməsinə dair retrospektiv təhlil nəticələri təqdim edilir. Məqsəd – son onillik (2014 - 2023) ərzində Azərbaycanda miopiyanın yayılma səviyyəsini öyrənmək. Material və metodlar 2014–2023-cü illər üzrə miopiya ilə bağlı məlumatlar Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin elektron məlumat bazasından (statistik forma F12) əldə edilmişdir. Əhali statistikası www.azstat. gov.az elektron resursundan götürülmüşdür. Miopiyanın əhali arasında paylanmasının təsviri xarakteristikası tibbi statistika metodları ilə 100 min nəfərə hesablanmış, yaş və cins göstəriciləri dörd əhali qrupu üçün (“0–13 yaş”, “14–17 yaş”, “18–29 yaş” və “30 yaşdan yuxarı”) müəyyən edilmiş və illik xəstələnmə göstəricilərinin faiz dəyişməsi qiymətləndirilmişdir. Nəticələr Son 10 il ərzində miopiyanın Azərbaycanın ümumi əhalisi arasında orta yayılma göstəricisi 100 min nəfərə 527,3±28,7 təşkil etmiş, xəstələnmənin pik səviyyəsi 2022–2023-cü illərdə müşahidə olunmuşdur (p < 0.05). Bu artım 2022–2023-cü illərdə insidentlik göstəricisinin artması ilə izah olunur. 2022-ci ildə yeni müəyyən edilmiş miopiya hallarının illik artım tempi əvvəlki illə müqayisədə 40,7% olmuş, baxmayaraq ki, 2015, 2020–2021-ci illərdə bu göstərici mənfi olmuşdur. Bütün müşahidə illərində cinslər arasında statistik əhəmiyyətli fərq aşkarlanmamışdır – kişi və qadın xəstəlik hallarının nisbəti 1:1 olmuşdur. Statistik cəhətdən əhəmiyyətli artım “14–17 yaş” və “30 yaşdan yuxarı” qruplarında qeydə alınmışdır (p < 0,05). Bu yaş qruplarında illik artım tempi 2022-ci ildə eyni dərəcədə yüksək olmuş və 2021-ci illə müqayisədə 3–5 dəfə artmışdır. Yekun Azərbaycanda miopiyanın yükü ildən-ilə artır və 2023-cü ildə maksimum səviyyəyə çatır ki, bu da miopiyanın mümkün qədər erkən aşkarlanması və monitorinqinin vacibliyini vurğulayır.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: miopiya
  topic: keywords
subject: yayılma (prevalentlik)
  topic: keywords
subject: insidentlik
  topic: keywords
subject: Azərbaycan
  topic: keywords
creator: Ağayeva R.B.
creator: Rüstəmova N.M.
creator: Ləmbəranskaya N.R.
creator: Nəzərli C.A.
rights: Müəllif hüququ (c) 2026 Azərbaycan Oftalmologiya Jurnalı
date: 2026-01-14
publication date: 2026-01-14
starting page: 9
ending page: 17
doi: 10.71110/ajo791020251704550917

HƏRBİ QULLUQÇULARDA REFRAKTİV KORREKSİYA ÜSULLARININ MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ: RİSKLƏR, İMKANLAR VƏ EFFEKTİVLİK (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
type: item
description: Bu məqalədə hərbi qulluqçular arasında geniş yayılan refraksiya qüsurlarının (miopiya, hipermetropiya, astiqmatizm) hərbi xidmətə və döyüş qabiliyyətinə təsiri, habelə bu qüsurların korreksiyası üzrə müxtəlif üsulların müqayisəli təhlili aparılmışdır. Məqalədə eynəklər, kontakt linzalar və refraktiv cərrahiyyənin (PRK, LASIK, SMILE və ICL) üstünlükləri, habelə onların hərbi şəraitdə istifadəyə uyğunluğu dəyərləndirilmiş, hər bir metodun risk və imkanları geniş şəkildə izah edilmişdir. Beynəlxalq və lokal statistik göstəricilərə əsaslanaraq, refraksiya anomaliyalarının yayılma meylləri təhlil edilmiş və onların vaxtında aşkarlanmasının əhəmiyyəti vurğulanmışdır. Refraktiv cərrahiyyənin döyüş şəraitində əsgərlərə üstünlüklər qazandırması, həmçinin bu sahədə həyata keçirilən beynəlxalq proqramların (məsələn, ABŞ “Warfighter Refractive Eye Surgery Program”) uğurlu nəticələri təqdim edilmişdir. Ocular Surface Disease Index (OSDI) və Visual Function Index-14 (VF-14) kimi anketlərin tətbiqi ilə refraktiv korreksiyanın subyektiv və funksional nəticələrinin qiymətləndirilməsi təhlil olunmuş, əməliyyat sonrası quru göz simptomlarının dinamikası və vizual funksiyaların bərpası məsələləri araşdırılmışdır. Məqalə həmçinin maarifləndirmə, erkən diaqnostika və profilaktika tədbirlərinin vacibliyini önə çəkir. Nəticə etibarilə, hərbi personal arasında görmə sağlamlığının qorunması və korreksiya metodlarının effektiv tətbiqi ordunun ümumi döyüş qabiliyyətinin yüksəldilməsində strateji əhəmiyyətə malikdir.
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: hərbi qulluqçular
  topic: keywords
subject: refraktiv korreksiya
  topic: keywords
subject: refraksiya qüsurları
  topic: keywords
subject: VF14 sorğusu
  topic: keywords
subject: OSDI sorğusu
  topic: keywords
creator: Orucova S.R.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 91
ending page: 103
doi: 10.71110/ajo7910202517035491103

QLAUKOMA MÜALİCƏSİNDƏ DRENAJ CƏRRAHİYYƏSİNİN DÜNƏNİ, BU GÜNÜ VƏ SABAHI (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
type: item
description: Hazırda qlaukoma geri dönməz korluq, əmək qabiliyyətinin itirilməsi və əlillik səbəbləri arasında lider mövqelərdən birini tutmağa davam edir və bununla da xüsusi sosial əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda, xəstələnmə hallarının artım tendensiyası qlobal xarakter daşıyır. Medikamentoz terapiyasının bütün arsenalına və antiqlaukomatoz cərrahiyyə metodlarının təkmiləşdirilməsinə baxmayaraq, daha yüksək təhlükəsizlik profili və maksimal effektivliyi təmin edə bilən yeni texnologiyaların axtarışı, hazırlanması və tətbiqi oftalmocərrahlar arasında böyük maraq doğurmağa davam edir. Biz 131 il dövr ərzində qlaukomanın müasir cərrahi müalicə metodları ilə bağlı mövcud elmi nəşrlərin təhlilini apardıq. Bu icmal kliniki praktikada qlaukoma zamanı geniş istifadə olunan drenaj cihazlarına həsr olunub. Xüsusilə, son onillikdə sürətlə inkişaf edən drenaj mikroinvaziv antiqlaukomatoz cərrahiyyə texnologiyasına, qlaukoma xəstəliyinin erkən və inkişaf etmiş mərhələlərində ənənəvi müalicəyə alternativ kimi xüsusi diqqət yetirilir. Məqalədə drenajların tətbiqinin tarixi, onların təsnifatı, modellərin xüsusiyyətləri və implantasiya üsulları araşdırılır. Drenaj cihazlarından istifadə olunan cərrahi metodlarla bağlı müxtəlif aspektlərin öyrənilməsinə dair təqdim olunan klinik tədqiqat nəticələri bu metodların müasir qlaukoma müalicəsi konsepsiyalarına uyğunluğunu aydın şəkildə nümayiş etdirməklə yanaşı, onların tətbiq sahəsinin genişləndirilməsinin məqsədəuyğunluğunu göstərir. Cərrahi travmanı minimuma endirmək və davamlı hipotenziya effekti əldə etmək məqsədilə daha qabaqcıl, patogenez baxımından əsaslandırılmış texnologiyaların axtarışının zəruriliyi heç bir şübhə doğurmur. Bununla belə, əminliklə demək olar ki, artıq bu gün drenaj cərrahiyyəsi müasir qlaukoma müalicə alqoritmində layiqli yer tutur.
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: qlaukoma
  topic: keywords
subject: qlaukoma drenaj cihazları
  topic: keywords
subject: “Baerveldt” implant
  topic: keywords
subject: “Ahmed valve”
  topic: keywords
subject: “Molteno” implant
  topic: keywords
subject: “PAUL” implant
  topic: keywords
creator: Qasımov E.M.
creator: Babayeva B.R.
creator: Biləndərli L.Ş.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 71
ending page: 89
doi: 10.71110/ajo791020251703547189

KORNEOSKLERAL YARALANMADAN SONRA TOR QİŞANIN MƏRKƏZİ ARTERİYA VƏ VENASININ KOMBİNƏ OLUNMUŞ OKKLÜZİYASI (KLİNİK HALLAR)
type: item
description: Görmə orqanın travması ilə əlaqəli təcili tibbi yardım şöbəsinə müraciətlərin əsas səbəblərindən biri olaraq qalır. Məqsəd – dəlib-keçən korneoskleral yaralanma müşahidəsinin təhlili tor qişanın mərkəzi arteriya və venasının kombinə olunmuş okklüziyasının klinik halını təhlil etmək. 38 yaşlı kişi pasiyent aldığı travmadan sonra sol gözündə görmə qabiliyyətinin itirilməsi şikayəti ilə Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinə müraciət etmişdir. Pasiyentə müntəzəm oftalmoloji müayinələrlə yanaşı, orbital nahiyənin kompüter tomoqrafiyası, laborator qan analizləri, elektrokardioqrafiya və fluoroqrafiya təyin edilmişdir. Sol gözün oftalmoloji müayinəsi zamanı yuxarı və aşağı göz qapaqların kəsilmiş yarası, geniş məsafəli korneoskleral dəlib-keçən yaralanması qeyd olunurdu. Cərrahi müdaxilədən sonra göz dibinin müayinəsi zamanı tor qişanın mərkəzi arteriya və venasının kombinə olunmuş okklüziyası müəyyən edilmişdir. Təqdim olunan müşahidədə göz alması və müdafiə aparatının yaralanması fonunda tor qişanın mərkəzi arteriya və venasının kombinə olunmuş okklüziyasının inkişafının nadir bir klinik halı təsvir edilir. Müvafiq təcili müalicəyə baxmayaraq, xəstənin ləngidilmiş müraciəti əsnasında görmə funksiyası aşağı olaraq qalmışdır; bu vəziyyət tor qişada damar dəyişikliklərinin geri dönməz işemik və struktur fəsadları ilə əlaqələndirilirdi.
subject: KLİNİK MÜŞAHİDƏLƏR
  topic: section
subject: görmə orqanının travması
  topic: keywords
subject: tor qişanın mərkəzi arteriya və venasının kombinə olunmuş okklüziyası
  topic: keywords
creator: Sultanova M.M.
creator: Ağayeva A.M.
creator: Hacı İ.F.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025 Azərbaycan Oftalmologiya Jurnalı
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 63
ending page: 69
doi: 10.71110/ajo791020251703546369

NƏHƏNG MAKULYAR YIRTIQ ZAMANI TORLU QİŞANIN AUTOTRANSPLANTASİYASI (KLİNİK HAL)
type: item
description: Məqsəd – makulanın nəhəng yırtığı olan xəstənin müalicəsində torlu qişanın autotransplantasiyasının tətbiqi üzrə təcrübəmizi nümayiş etdirmək. Material və metodlar 54 yaşlı pasiyent görmə itiliyinin əhəmiyyətli dərəcədə azalması, əşyaların formasını qəbul etməkdə çətinlik və mərkəzi skotomanın olması ilə müraciət etdi. Əməliyyata qədər maksimal korreksiya olunmuş görmə itiliyi 0,02 idi. Optik koherent tomoqrafiya (OKT) 1248 mikrometr diametrli nəhəng makula yırtığını aşkar etmişdir. Pasiyentə perftororganik mayedən istifadə etməklə nəhəng makulanın yırtığı sahəsinə bimanual torlu qişa autotransplantasiyası aparıldı və ardınca silikon yağı ilə tamponada icra olundu. Nəticələr Perftororganik autotransplantasiyası həm anatomik, həm də funksional baxımdan uğurlu oldu. Bu, obyektiv müayinələrin nəticələri ilə təsdiqləndi və metodun nəhəng makulanın yırtığının müalicəsində effektiv ola biləcəyini göstərdi. Makula zonasının perimetriyası müsbət dinamikanı göstərdi. Əməliyyatdan sonrakı ilk gündə maksimal korreksiya olunmuş görmə itiliyi 0,3-ə qədər artdı. Bir ay sonra fundus mənzərəsi sabit qaldı, transplantatın dislokasiyası müşahidə olunmadı. OKT transplantatın davamlı yapışmasını təsdiqlədi və perimetriya nəticələri müsbət dinamikanı qorudu. Görmə itiliyi əldə edilmiş səviyyədə qaldı ki, bu da metodun yüksək effektivliyini və görmə reabilitasiyası üçün əlverişli proqnozu göstərir. Yekun Torlu qişanın autotransplantasiyası üzrə təcrübəmiz bu metodun nəhəng makulyar yırtıqlarının müalicəsində effektiv olduğunu, həm anatomik, həm də funksional nəticələrin əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırılmasına imkan verdiyini göstərir.
subject: KLİNİK MÜŞAHİDƏLƏR
  topic: section
subject: vitreoretinal cərrahiyyə
  topic: keywords
subject: makula
  topic: keywords
subject: nəhəng makulyar yırtıq
  topic: keywords
subject: tor qişanın autotransplantasiyası
  topic: keywords
creator: Fayzraxmanov R.R.
creator: Konovalova K.İ.
creator: Yeqorova A.İ.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 55
ending page: 61
doi: 10.71110/ajo791020251703545561

QLAUKOMA VƏ MİOPİYA OLAN PASİYENTLƏRDƏ TOR QİŞANIN QANQLİOZ HÜCEYRƏ KOMPLEKSİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİNDƏ OPTİK KOHERENT TOMOQRAFİYANIN DİAQNOSTİK DƏYƏRİ
type: item
description: Məqsəd – qlaukoma və aksial miopiyanın birgə rast gəlindiyi hallarda qanqlioz hüceyrə kompleksində (QHK) dəyişikliklərin xarakterini müəyyən etmək. Material və metodlar Optik koherent tomoqrafiya (OKT) vasitəsilə dörd qrupa bölünmüş (qlaukoma+miopiya, qlaukoma, miopiya, emmetropiya) 55 xəstə müayinə edilmişdir. Bütün xəstələr vizometriya, biomikroskopiya, qonioskopiya, tonometriya, refraktometriya, paximetriya, oftalmoskopiya və gözün ön-arxa oxunun ölçüsünün (ÖAO) təyini daxil olmaqla standart oftalmoloji müayinələrdən keçmişdilər. Tor qişada və görmə sinirində morfoloji dəyişikliklər oftalmoskopiya və OKT (DRI OCT Triton) vasitəsilə qiymətləndirilmişdir. Bu zaman, OKT məlumatlarına görə, görmə siniri diskinin patoloji dəyişikliklərini xarakterizə edən əsas meyarlar – ekskavasiyanın ölçüsü və sinir lifləri təbəqəsinin qalınlığı olmuşdur. Nəticələr Miopiyası olan pasiyentlər qrupunda OKT məlumatlarına əsasən neyroretinal kompleksin vəziyyətinin təhlili sinir lifləri qalınlığının orta hesabla 7% azaldığını göstərmişdir. Pasiyentlərin göz almasının uzunluğuna əsasən qruplaşdırılması nəticəsində, tor qişada QHK qalınlığını xarakterizə edən göstəricilər fizioloji norma daxilində olmuşdur. Miopiya fonunda qlaukoma və yalnız qlaukoması olan pasiyentlərdə OKT məlumatlarına görə neyroretinal kompleksin vəziyyətinin müqayisəli təhlili aparılmışdır. Qlaukoma və miopiya olan pasiyentlərdə buynuz qişanın qalınlığı orta hesabla 531,2±28,84 mkm, gözdaxili təzyiq (GDT) isə orta hesabla 12,8±3,5 mm c.süt. təşkil etmişdir. Qlaukoma qrupunda GDT orta hesabla 17,3±4,09 mm c.süt. olmuşdur. Yekun Miopiyası olan pasiyentlərdə gözün ÖAO uzandıqca tor qişanın QHK qalınlığında ardıcıl azalma müşahidə olunur, lakin bu dəyişikliklər fizioloji norma daxilində qalmışdır. ÖAO 25-26 mm-dən çox olduğu hallarda nəzərə almaq lazımdır ki, QHK qalınlığının ilkin azalması təkcə qlaukomatoz proseslə deyil, həm də aksial miopiyaya xa…
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: miopiya
  topic: keywords
subject: qlaukoma
  topic: keywords
subject: optik koherent tomoqrafiya
  topic: keywords
creator: Məmmədova G.Ş.
creator: Osmanova L.Y.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 47
ending page: 53
doi: 10.71110/ajo791020251703544753

AZƏRBAYCANIN REGİONALARINDA UVEİT VƏ UVEAL QLAUKOMANIN EPİDEMİOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİNİN BƏZİ ASPEKTLƏRİ
type: item
description: Məqsəd – Azərbaycanın regionalarında uveit və uveal qlaukomanın (UQ) epidemioloji xüsusiyyətlərinin bəzi aspektlərini qiymətləndirmək. Material və metodlar Tədqiqat Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinə və Masallı, Gəncə, Şəki filiallarına 2008-2025-ci illər ərzində uveit və UQ ilə müraciət edən pasiyentlərin klinik və elektron məlumat bazasının (1C-EMS) materiallarının retrospektiv klinik, epidemioloji və etiopatogenetik təhlili əsasında aparılıb. Müayinə üsülları: oftalmoloji, ümumi klinik, laborator, statistik. Nəticələr Aparılan təhlil nəticəsində məlum olmuşdur ki, Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi və filiallarına 2008-2025- ci illər ərzində uveit ilə müraciət edən 2877 pasiyentin əksər hissəsi 19 - 70 yaş arasında (91,4%) qeydə alınmışdır (35,5% kəskin, 64,5% isə xronik mərhələdə). Onlardan ən çoxu Bakıya Mərkəzə - 2179 (75,7%), filiallara isə 698 nəfər (24,3%) müraciət edib. Ümumilikdə, bütün müraciətlərə nisbətən uveit ilə müraciət edən pasiyentlərin sayı 0,41% təşkil edib. İllər üzrə müqayisədə ən çox uveit ilə pasiyentlərin müraciətlərinin sayı Bakıda – 2018, 2024, Masallıda – 2017, 2022, Gəncədə – 2017, 2024, Şəkidə – 2020-ci illərdə qeydə alınıb. Uveit ilə kişilər daha çox Bakı (55,3%) və Masallı (67,5%), qadınlar isə Gəncə (62,4%) və Şəki (61,1%) filiallarına müraciət etmişdirlər. Uveitlərin daha çox qeyri-infeksion etiologiyasının (59,4%) və arxa anatomik lokalizasiyasının rastgəlmə tezliyi (37,8%) aşkar edilmişdir. 2877 pasiyentdən 837-də (29,1%) uveal oftalmohipertenziya (UOH), 346-də (12,03%) UQ aşkar olunmuşdur. UOH əsasən ön uveit zamanı (657 xəstədə, 78,5%), UQ isə uveitin xronik mərhələsində (66,5%) aşkar olunmuşdur. UQ ilə pasiyentlərin gecikmiş daha çox ifrat inkşaf etmiş mərhələsində ilkin müraciəti (40,2%) radikal cərrahiyyə müalicə üsullarının seçiminə məcbur edir. Uveit ilə pasiyentlərdə də aparılan hər hansı cərrahi müdaxilə əməliyyatdan sonrakı i…
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: uveit
  topic: keywords
subject: uveal qlaukoma
  topic: keywords
subject: epidemioloji xüsusiyyətlər
  topic: keywords
creator: Məcidova S.R.
creator: Tağıyev Q.N.
creator: Güllərov O.Ə.
creator: Həmidov E.E.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 37
ending page: 45
doi: 10.71110/ajo791020251703543745

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA GƏNC KİŞİ POPULYASİYASINDA ANADANGƏLMƏ RƏNG GÖRMƏ DEFİSİTİNİN RASTGƏLMƏ TEZLİYİ VƏ ONUN AŞKARLANMASININ ƏHƏMİYYƏTİ
type: item
description: Məqsəd – Azərbaycanda gənc kişi populyasiyasında anadangəlmə rəng görmə defisitinin (RGD) rastgəlmə tezliyini öyrənmək. Material və metodlar Tədqiqat Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzində 2025-ci ilin ilk 6 ayı ərzində müayinədən keçən gənc kişilər arasında aparılmışdır. Analitik, çarpaz kəsikli və populyasiya əsaslı aparılan tədqiqatda 2988 kişinin ümumi oftalmoloji müayinəsi, o cümlədən rəng duyğusu yoxlanılaraq alınan nəticələr təhlil edilmişdir. Rəng görmə duyğusu psevdoizoxromаtik İşihаrа testi və Rаbkinin polixromаtik cədvəli ilə təyin edilmişdir. Dixromaziya və monoxromaziya aşkar edilən gənclər əlavə olaraq elektroretinoqram (ERQ) müayinəsinəsinə cəlb edilmişdirlər. Alınan nəticələr arasında statistik fərqlər hesablanmış, p<0,05 göstəricisi statistik baxımdan əhəmiyyətli qəbul edilmişdir. Nəticələr Müayinəyə daxil edilən kişilərin orta yaş həddi 21,4 ± 3,3 təşkil etmişdir. Alınan nəticələrə əsasən müayinə olunan gənclər arasında 21 nəfərdə (0,7%) anadangəlmə RGD aşkar edilmişdir. RGD-nin müxtəlif formalarının rastgəlmə tezliyi göstərmişdir ki, deyteranopiya (35%), deyteranomaliya (45%) disxromatopsiyanın növləri arasında üstünlük təşkil edir (p<0,05). Protanomaliya 10%, protanopiya 5% və monoxromaziya 5% hallarda RGD-də müşahidə olunmuşdur. Yekun Nəticələrimiz göstərir ki, anadangəlmə RGD-nin gənc kişi populyasiyasında rastgəlmə tezliyi digər populyasiyalara nisbətən azdır. RGD-nin erkən aşkar edilməsi, həmin şəxslərdə psixososial çətinliklərin dəf edilməsində, o cümlədən peşə seçimi, sürücülük vəsiqələrinin alınmasında önəmli rol oynayır. Bu baxımdan, müxtəlif yaş qruplarını əhatə edən populyasiyalarda rəng duyğusu skrininqinin aparılması labüddür.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: rəng duyğusu defisiti
  topic: keywords
subject: anadangəlmə
  topic: keywords
subject: disxromatopsiya
  topic: keywords
subject: monoxromaziya
  topic: keywords
creator: Hüseynli S.F.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 27
ending page: 36
doi: 10.71110/ajo791020251703542736

UŞAQLARDA MİOPİYANIN KONTROLUNDA ORTOKERATOLOJİ LİNZALARIN İSTİFADƏSİNİN EFFEKTİVLİYİ VƏ DİGƏR KORREKSİYA ÜSULLARI İLƏ MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ (İKİ İLLİK NƏTİCƏ)
type: item
description: Məqsəd – məktəb yaşlı uşaqlarda miopiyanın kontrolunda ortokeratoloji linza (OKL) və digər korreksiya üsullarının effektivliyinin müqayisəlili təhlili.. Material və metodlar Bu tədqiqatda uşaqlarda miopiyanın kontrolunda OKL, defokus şüşəli eynəklər və monofokal eynəklərin effektivliyi müqayisə olunmuşdur. Tədqiqata 55 məktəbli uşaq daxil edilmiş və üç qrupa bölünmüşdür: OKL istifadə edənlər (I qrup), defokus eynək istifadə edənlər (II qrup) və monofokal eynək istifadə edənlər (III qrup). Pasiyentlər 24 ay ərzində mütəmadi olaraq oftalmoloji müayinələrdən keçmiş, ön-arxa oxun (ÖAO) uzunluğunun dəyişiklikləri izlənmişdir. Nəticələr Nəticələr göstərmişdir ki, OKL istifadə edən I qrupda miopiyanın proqressivləşməsi ən aşağı səviyyədə olmuşdur (ÖAO artımı 0,27±0,03 mm). Defokus eynək istifadə edən II qrupda bu artım daha yüksək olmuşdur (0,49±0,08 mm), monofokal eynək istifadə edən III qrupda isə ən yüksək artım müşahidə olunmuşdur (0,63±0,04 mm). Yekun Miopiyanın kontrolunda OKL istifadəsi ÖAO artmasına daha stabil təsir edir. OKL istifadə edən pasiyentlərdə gözün uzanma prosesi daha yavaş gedərək miopiyanın inkişafını məhdudlaşdırmışdır. Defokus eynəklər monofokal eynəklərlə müqayisədə daha az proqressivləşmə göstərmişdir. Bu nəticələr, miopiyanın qarşısını almaq üçün OKL istifadəsinin tövsiyə oluna biləcəyini göstərir. Yüksək miopiyası olan və sürətlə proqressivləşən miopiyalar zamanı OKL və ya defokus linzalı eynəklərin istifadəsinin geniş və ətraflı araşdırılması məqsədəuyğun sayıla bilər.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: miopiya
  topic: keywords
subject: ortokeratoloji linzalar
  topic: keywords
subject: məktəb yaşlı uşaqlar
  topic: keywords
creator: Əliyeva G.V.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 19
ending page: 25
doi: 10.71110/ajo791020251703541925

YENİYETMƏLƏRDƏ MİOPİYA VƏ MİQREN: DAMAR DƏYİŞİKLİKLƏRİNİN DOPPLEROQRAFİK MEYARLARI
type: item
description: Miqren yeniyetmələrdə ən geniş yayılmış nevroloji pozğunluqlardan biridir. Miqrenin inkişafına səbəb olan mümkün amillərdən biri də refraksiya pozğunluqları – miopiya, hipermetropiya və astiqmatizm kimi görmə qüsurlarıdır. Məqsəd – yeniyetmələrdə miqren zamanı refraksiya pozğunluqlarında doppler meyarlarını qiymətləndirmək və göz alması damarlarında qan axınının dəyişiklikləri ilə görmə pozğunluqları arasındakı əlaqəni müəyyənləşdirmək. Material və metodlar Tədqiqat üçün 11-17 yaş arasında baş ağrılarından şikayətlənən və refraksiya pozğunluqları diaqnozu ilə 87 pasiyent (174 göz) seçilmişdir. Pasiyentlər 3 qrupa bölünmüşdür: miqrensiz miopiyalı pasiyentlər (n=31), miqreni olan emmetroplar (n=19), miqreni və miopiyası müştərək olan pasiyentlər (n =37). Nəzarət qrupunu 20 sağlam şəxs təşkil etmişdir. Refraksiya pozğunluqlarının dərəcəsindən asılı olaraq miopiyalı pasiyentlər 3 qrupa bölünmüşdür: zəif miopiyalı (–)0,25-dən (–)3,0 D-yaya qədər) 39 pasiyent (44,8%), orta miopiyalı (–)3,25-dən (–)6,0 D-ya qədər) 30 pasiyent (34,5%), yüksək miopiyalı (–)6,0 D-dan yuxarı) 18 pasiyent (20,7%). Rəngli doppler kartlaşdırılması (RDK) vasitəsilə göz arteriyasında (GA), tor qişanın mərkəzi arteriyasında (TQMA) və arxa qısa siliar arteriyalarda (AQSA) aşağıdakı hemodinamik parametrlər öyrənilmişdir: maksimal sistolik sürət (Vmax), minimal diastolik sürət (Vmin), rezistentlik indeksi (RI). Həmçinin qan axınının asimmetriya dərəcəsi qiymətləndirilmişdir. Nəticələr Нər üç arteriyada bütün öyrənilmiş parametrlər üzrə statistik olaraq əhəmiyyətli fərq müəyyən edilmişdir. Miqrenli pasiyentlərdə GA-da Vmax və Vmin-un azalması və RI-nin artması müşahidə olunur ki, bu da miqrenin patogenezində damar komponentinin rolunu göstərə bilər. Daha əhəmiyyətli dəyişikliklər miopiya və miqrenin birlikdə müşahidə olunduğu qrupda qeyd olunmuşdur, xüsusilə də Rİ və Vmin göstəricilərində. Belə dəyişikliklər görmə yüklənməsi …
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: miopiya
  topic: keywords
subject: miqren
  topic: keywords
subject: rəngli doppler kartlaşdırılma
  topic: keywords
subject: yeniyetmələr
  topic: keywords
creator: Ağayeva T.M.
creator: Nəsrullayeva N.A.
creator: Məmmədzadə A.N.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025 Azərbaycan Oftalmologiya Jurnalı
date: 2025-10-01
publication date: 2025-10-01
starting page: 9
ending page: 18
doi: 10.71110/ajo791020251703540918

OPTİK KOHERENS TOMOQRAFİYANIN VASİTƏSİ İLƏ SUBKLİNİK KERATOKONUSUN ERKƏN AŞKARLANMASI (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
type: item
description: Xüsusilə, refraktiv cərrahiyyə öncəsi aparılan skrininq zamanı son illərdə buynuz qişanın epitelinin qalınlıq xəritəsinin qiymətləndirilməsi həm kliniki, həm də elmi araşdırma baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb etməyə başlamışdır. Epitel paximetriyasının yerli və ya diffuz topoqrafik pozuntuları, həm ümumi buynuz qişanın refraktiv gücünə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər, həm də bəzi hallarda əsas stromal pozuntuları maskalaya bilər. Buna görə də, buynuz qişanın epitelini və stromasını ayrıca təhlil etmək keratokonusun diaqnozu üçün əlavə məlumat verə bilər. Fokal epitelial qalınlıq variasiyasının ön seqment yüksək-rezolüsiyalı optik koherens tomoqrafiya (ÖS- OKT) vasitəsi ilə dəyərləndirilməsi normal topoqrafiyalı və normal klinik göstəriciləri olan gözlərdə keratokonusun çox erkən mərhələdə identifikasıyasında daha həssas bir üsul hesab olunur. Bu isə xəstəliyin erkən diaqnostikasında, xüsusən yatrogen keratektaziyanın profilaktikası və müalicəsində düzgün taktikanın seçilməsi baxımından mühüm aktuallıq kəsb edir. Buynuz qişanın epitelin təsviri refraktiv cərrahın arsenalında vacib və mütləq olan vasitədir.
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: subklinik keratokonus
  topic: keywords
subject: optik koherens tomoqrafiya
  topic: keywords
subject: yatrogen keratektaziya
  topic: keywords
subject: buynuz qişanın epitelial qalınlıq xəritəsi
  topic: keywords
subject: tibbi diaqnostik cihazlar
  topic: keywords
creator: Rəcəbli R.X.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 91
ending page: 100
doi: 10.71110/ajo7910202517025391100

NEOVASKULYAR QLAUKOMA: ŞƏKƏRLİ DİABETİN TƏZAHÜRÜ KİMİ (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
type: item
description: Neovaskulyar qlaukoma (NVQ) qüzehli qişada neovaskulyarizasiya və ön kamerada fibrovaskulyar toxumanın inkişafı ilə xarakterizə olunan ikincili qlaukomanın bir formasıdır və adətən zəif görmə ilə proqnozlanır. NVQ diabet populyasiyasının çoxalması səbəbindən artmağa davam edir. Qüzehli qişada və ön kamera bucağında neovaskulyarizasiyanın yaranması maye axını drenajına mane olur və göz daxili təzyiqin (GDT) artmasına gətirib çıxarır. Proliferativ diabetik retinopatiya (PDR) və mərkəzi retinal venanın okkluziyası gözün arxa seqmentinin işemiyasının əmələ gəlməsində ən çox yayılmış səbəblərdəndir. Neovaskulyarizasiyanın rast gəlməsinin əsas səbəbi PDR xəstələrinin artımıdır. NVQ-nın qarşısını almaq və görmə qabiliyyətini qoruyub saxlamaq üçün erkən diaqnoz və aqressiv müalicə çox vacib nüanslardandır. Bu araşdırmanın məqsədi diabetik retinopatiya (DR) zamanı yaranan ikincili NVQ-nın epidemiologiyası, patogenezi, klinik təzahürləri, diaqnostikası və müasir müalicə üsullarını təhlil etməkdir.
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: neovaskulyar qlaukoma
  topic: keywords
subject: diabetik retinopatiya
  topic: keywords
subject: şəkərli diabet
  topic: keywords
creator: Namazova H.K.
creator: Əfəndiyeva M.E.
creator: Nağızadə F.Z.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 77
ending page: 89
doi: 10.71110/ajo791020251702537789

https://www.oftalmologiya.az/ajo/article/view/896
type: item
title: C DƏRƏCƏLİ PROLİFERATİV VİTREORETİNOPATİYA İLƏ AĞIRLAŞMIŞ TOR QİŞANIN REQMATOGEN QOPMASININ MÜALİCƏSİNDƏ RETİNOTOMİYA VƏ RETİNEKTOMİYA İLƏ APARILAN VİTREKTOMİYANIN ANATOMİK VƏ FUNKSİONAL NƏTİCƏLƏRİ (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
description: Məqsəd – bu ədəbiyyat icmalında tor qişanın reqmatogen qopması və proliferativ vitreoretinopatiyanın (PVR) patogenezi ilə bağlı yerli və xarici mənbələrdə yer alan məlumatlar təhlil olunur, həmçinin bu patologiyaların inkişaf mexanizmlərinə dair müasir nəzəriyyələr araşdırılır. İcmalın mühüm hissəsi, C dərəcəli ağırlaşmış tor qişanın reqmatogen qopmasının cərrahi müalicəsinin xüsusiyyətlərinə həsr olunmuşdur. Bu bölmədə birincili vitrektomiyanın aparılması zamanı mühüm boyaların, perftororqanik birləşmələrin, daxili məhdudlaşdırıcı membranın soyulması və mikroqeyj cərrahiyyəsinin tətbiqinin əhəmiyyəti təhlil olunur. Məqalədə cərrahi icra üsullarındakı fərqlər, retinektomiya tətbiqinin məqsədəuyğun olduğu hallar, retinotomiyanın harada aparılmasının daha optimal olduğu vəziyyətlər müzakirə olunur və bu müdaxilələrlə əlaqəli mümkün fəsadlar qeyd edilir. Tədqiqatda C dərəcəli PVR ilə ağırlaşmış və yeni diaqnoz qoyulmuş tor qişanın reqmatogen qopması olan xəstələrə tətbiq edilmiş retinotomiya və retinektomiya hallarını əhatə edən klinik nümunələr təhlil olunur. Material və metodlar Ədəbiyyat icmalının hazırlanması zamanı PubMed və Elsevier elmi məlumat bazalarında yer alan məqalələrdən istifadə olunmuşdur. Nəticələr Retinotomiya və retinektomiyadan istifadə etməklə aparılan vitrektomiya ilə bağlı retrospektiv tədqiqatların nəticələrinə əsasən, ilkin cərrahi müdaxilədən sonra 48,5%-dən 78,2%-yə qədər, təkrar əməliyyatdan sonra isə 60%-dən 83,1%-ə qədər əlverişli anatomik nəticələr əldə edilmişdir. Əməliyyatdan sonrakı orta ən yaxşı korreksiya edilmiş görmə itiliyi əməliyyatdan əvvəlkindən daha yaxşı nəticə göstərmişdir. Yekun Hal-hazırda C dərəcəli ağırlaşmış PVR ilə müşayiət olunan tor qişanın reqmatogen qopması xəstələri üçün universal cərrahi müalicə strategiyası mövcud deyil. Hazırda istifadə olunan retinektomiya və retinotomiya üsulları əməliyyatdan sonrakı yüksək funksional nəticələr təmin edir və əksər ha…
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: proliferativ vitreoretinopatiya
  topic: keywords
subject: tor qişanın reqmatogen qopması
  topic: keywords
subject: vitrektomiya
  topic: keywords
subject: retinektomiya
  topic: keywords
subject: retinotomiya
  topic: keywords
creator: Larina E.A.
creator: Faizrahmanov R.R.,
creator: Mayorova M.A.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 67
ending page: 76
doi: 10.71110/ajo791020251702536776

ÜZ NAHİYƏSİNDƏ CƏRRAHİ ƏMƏLİYYATLARDAN SONRA YARANAN DAKRİOSİSTİTLƏR (KLİNİK HALLAR)
type: item
description: Məqsəd – üz nahiyəsində keçirilmiş cərrahi əməliyyatlardan sonra yaranan dakriosistitlərin klinik hallarını təhlil etmək. Material və metodlar Təcrübəmizdə rast gəldiyimiz 6 fəsadlı dakriosistit ilə pasiyent 2024- 2025 illər ərzində Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinə müraciət etmişlər. Bütün pasiyentlərin əsas şikayətləri gözdə sulanma, irinli ifrazat idi. Pasiyentlər xəstəliklərin səbəblərini 1-2 il öncə keçirmiş otolarinqoloji, stomatoloji əməliyyatlarla, üz nahiyəsində alınmış zədə ilə əlaqələndirirlər: 3-də rinoplastika cərrahi əməliyyatı, 1-də üst çənədə diş implantasiyası, 1-də burun boşluğunun və burunətrafı sinusların yenitörəməsi, 1-də isə avtoqəza nəticəsində üz skeletinin yerdəyişmiş sınıqları qeyd olunurdu. Kompüter tomoqrafik dakriosistoqrafiya (KT-DSQ) əsasında zədələnən gözyaşı aparıcı yollarının (GAY) obstruksiya səviyyəsini müəyyən etmək mümkün idi. Yekun Fəsadlı dakriosistitlərin qarşısını almaq üçün üz nahiyəsində aparılacaq əməliyyatlar zamanı gözyaşı yollarının qorunmasına diqqət yetirilməsi, müvafiq qaydada oftalmoloqlar ilə birgə əməliyyatların icrası və sonrakı dövrdə GAY-ın iltihab əlamətlərini vaxtında aşkar edib müalicə olunması vacib məqamlardan biridir. Zədələnən GAY-ın obstruksiya səviyyəsini müəyyən etmək üçün KT-DSQ müayinəsinin aparılması məqsədəuyğundur.
subject: KLİNİK MÜŞAHİDƏLƏR
  topic: section
subject: dakriosistit
  topic: keywords
subject: gözyaşı aparıcı yolları
  topic: keywords
subject: rinoplastika
  topic: keywords
subject: üz skeleti zədələri
  topic: keywords
subject: kompüter tomoqrafik dakriosistoqrafiya
  topic: keywords
creator: İbrahimzadə G.T.
creator: Məmmədov F.R.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 57
ending page: 65
doi: 10.71110/ajo791020251702535765

TOKSİK KONYUNKTİVİT (KLİNİK HALLAR)
type: item
description: Məqsəd – toksik konyunktivitin yaranma səbəblərini incələməkdir. İllustrativ olaraq 2 klinik halın təhlili verilmişdir. Əksər hallarda xəstələr bir necə dərman və onların kombinasiyalarından istifadə edirdilər. Yaranmış vəziyyətdən bir cıxış yolu vardır ki, bu da konservativ müalicəni saxlamaq, konservantsız antiqlaukomatoz preparatlara, steroid damcılara üz tutmaq və erkən cərrahi müalicəni üstün tutmaq. Yekun Konservativ terapiya qlaukomanın özəyidir. Lakin, uzunmüddətli, illərlə istifadə edilən damcılar kumulyativ təsirinə görə yuxarıda sadalanmış gözün səthi xəstəliklərinə, toksik konyunktivitin yaranmasına yol açır. Bunların nəzərə alınması vacib və zəruridir, çünki pasiyentin həyat keyfiyyəti bilavasitə qəbul etdiyi müalicəyə və konservativ terapiyanın yan təsirinə bağlıdır.
subject: KLİNİK MÜŞAHİDƏLƏR
  topic: section
subject: qlaukoma
  topic: keywords
subject: toksik konyunktivit
  topic: keywords
subject: brimonidin
  topic: keywords
creator: Əfəndiyeva M.E.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 47
ending page: 56
doi: 10.71110/ajo791020251702534756

MULTİFOKAL ELEKTRORETİNOQRAFİYANIN MÜXTƏLİF FORMALI DİABETİK MAKULYAR ÖDEMİN MÜALİCƏ NƏTİCƏLƏRİNİN PROQNOZLAŞDIRILMASINDA ƏHƏMİYYƏTİ
type: item
description: Məqsəd – müxtəlif formalı diabetik makulyar ödem (DMÖ) zamanı multifokal elektroretinoqrafiyanın (mf-ERQ) tətbiqi ilə müalicə nəticələrini proqnozlaşdırmaq. Material və metodlar Tədqiqata daxil edilmiş 82 xəstə iki qrupa bölünmüşdür: I qrup – kistoz makulyar ödem ilə 41 xəstə (41 göz); II qrup – traksion makulyar ödem ilə 41 xəstə (41 göz). Xəstələr cinsinə görə 49 kişidən (59,8%) və 33 qadından (40,2%) ibarət olmuşdur, orta yaş 58,46±8,11 (min. 26, maks. 77 yaş) təşkil etmişdir. Şəkərli diabetin (ŞD) məlum olan davametmə müddəti 13,41±7,07 il (0-31 il arasında) olmuşdur. Müayinə olunanların hamısında müxtəlif növ DMÖ diaqnozu təsdiq edilmişdir. Kistoz makulyar ödem ilə olan xəstələrə şüsəvari cismə anti- VEGF inyeksiyası vurulmuşdur (41 xəstə), vitreomakulyar sindromla ağırlaşmış proliferativ diabetik retinopatiya (PDR) diaqnozu qoyulan xəstələrdə isə pars plana vitrektomiya əməliyyatı həyata keçirilmişdir (41 xəstə). Müalicədən əvvəl və sonra bütün xəstələrə mf-ERQ müayinəsi aparılmışdır. Nəticələr Beləliklə, Mf-ERQ P1 amplitudu göstəricilərinin DMÖ müalicəsinin funksional nəticələrini proqnozlaşdırmağa imkan verdiyi göstərilmişdir. Kistoz makulyar ödemində müalicədən əvvəl 1-ci halqada P amplitudu 1 göstəricisinin müalicədən sonrakı görmə itiliyini proqnozlaşdırmaq gücü 58,0%, (reqressiya əmsalı -0,021, p<0,001), traksion makula ödemləri zamanı əməliyyatdan əvvəl 1-ci halqada P1 göstəricisi əməliyyatdan sonrakı görmə itiliyin proqnozlaşdırmaq gücü 70,3% müəyyən edilmişdir (reqressiya əmsalı -0,026, p<0,001). Yekun Aparılmış araşdırmanın nəticələri mf-ERQ müayinəsində əldə edilən funksional göstəricilərin son vizual proqnozla əlaqəli olduğunu göstərir və mf-ERQ müayinəsinin DMÖ müalicəsinin funksional nəticələrinin proqnozlaşdırılmasında dəyərli olduğunu təsdiq edir.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: diabetik retinopatiya
  topic: keywords
subject: makulyar ödem
  topic: keywords
subject: vitreomakulyar traksiya
  topic: keywords
subject: multifokal elektroretinoqrafiya
  topic: keywords
creator: Şahbazova N.Ə.
creator: Kərimov M.İ.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025 Azərbaycan Oftalmologiya Jurnalı
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 39
ending page: 46
doi: 10.71110/ajo791020251702533946

MƏKTƏBƏQƏDƏR VƏ AZYAŞLI MƏKTƏBLİ UŞAQLARDA MİOPİYANIN İNKİŞAFINDA İRSİ MEYİLLİLİYİN VƏ HİPERMETROPİYA EHTİYATININ ROLUNUN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ. MİOPİYA XXI ƏSRİN "VƏBASI" KİMİ
type: item
description: Məqsəd – məktəbəqədər və ibtidai məktəb yaşlı uşaqlarda irsi meyilliliyin və hipermetropiya ehtiyatının miopiyanın inkişafı riskinə təsirini qiymətləndirmək. Material və metodlar Tədqiqata orta yaşı 6,0±0,8 olan 200 emmetropik refraksiyaya malik uşaq daxil edilmişdir. Müşahidə müddəti ən azı 2 ildir. Uşaqlar hipermetropiya ehtiyatının səviyyəsinə əsasən iki qrupa bölünmüşdür: (+)0,75 D (miopiyanın inkişaf riski aşağı) və (+)0,75 D (miopiyanın inkişaf riski yüksək). Əlavə olaraq, valideynlərdən birində və ya hər ikisində miopiyanın olması nəzərə alınmışdır. Statistik analiz üçün təsviri statistika, Pirson korelyasiya əmsalı, logistik reqressiya, OR (odds ratio), RR (relative risk), RERI (Relative Excess Risk due to Interaction) istifadə edilmişdir. Nəticələr Miopiya uşaqların 62%-də inkişaf etmişdir. Miopiya ilə irsi meyillilik (r = 0,394) və aşağı hipermetropiya ehtiyatı (r = –0,371) arasında statistik əhəmiyyətli əlaqə müəyyən edilmişdir (p < 0,001). Hər iki amil müstəqil prediktor kimi qiymətləndirilmişdir: irsi meyllilik üçün düzəldilmiş OR = 4,71, hipermetropiya ehtiyatı üçün OR = 4,29. Hər iki risk amilinin birgə mövcudluğu halında OR 20,0-ə çatmışdır. Lakin logistik modellərdə qarşılıqlı təsir dəyişəni statistik əhəmiyyət kəsb etməmişdir (B = –0,07; p = 0,916) və RERI göstəricisi (-0,41) mənfi olmuşdur ki, bu da amillərin sinergetik deyil, аdditiv təsirə malik olduğunu göstərir. Yekun Bu tədqiqatda əlçatan və obyektiv şəkildə qiymətləndirilə bilən iki əsas parametrə – irsi meyillilik və hipermetropiya ehtiyatına diqqət yetirilmişdir. Hər iki amil statistik cəhətdən müstəqil olmuş və yüksək proqnostik əhəmiyyət göstərmiş, ümumi riskin qiymətləndirilməsində bir-birini tamamlamışdır. Əldə olunan məlumatların gələcək tədqiqatlarda praktik uşaq oftalmologiyasında istifadə üçün miyopiya riskinin qiymətləndirilməsi üzrə ballı modelin hazırlanmasında tətbiqi planlaşdırılır.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: uşaqlarda miopiya
  topic: keywords
subject: miopiyanın inkişafının prediktorları
  topic: keywords
subject: мiopiyaуа irsi meyilliliyik
  topic: keywords
subject: uşaqlarda hipermetropiya ehtiyatları
  topic: keywords
subject: logistik reqressiya
  topic: keywords
creator: Səmədova C.H.
creator: Vəlizadə N.A.
creator: Əmirova A.Y.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 27
ending page: 38
doi: 10.71110/ajo791020251702532738

SEREBRAL DİSFUNKSİYASI OLAN PREPUBERTAL YAŞDA UŞAQLARDA MİOPİYANIN KOMPLEKS MÜALİCƏSİNİN EFFEKTİVLİYİNƏ DAİR
type: item
description: Məqsəd – serebral görmə disfunksiyası olan uşaqlarda miopiyanın kompleks profilaktik müalicəsinin effektivliyini öyrənmək. Material və metodlar İki il ərzində 5-8 yaş arası 52 uşaq zəif görmə ilə oxu və yazı zamanı diskomfort və periodik baş ağrıları şikayətləri ilə müşahidə edilmişdir. Serebral disfunksiyası olan uşaqların nevroloji müayinəsi zamanı vizual analizatorun damar təchizatı mexanizmlərinin tənzimlənməsinin artması tendensiyası müşahidə edilmişdir. Pasiyentlər iki qrupa bölünmüşdür: I qrup – həm pleoptik, həm də nevroloji müalicə alan 32 uşaq; II qrup – yalnız pleoptik müalicə alan 20 uşaq. Müalicədən əvvəl və sonra refraksiya Plusoptix A09 pediatrik avtorefraktometri ilə yoxlanılmışdır. Nəticələr Alınmış nəticələrin müqayisəli təhlili zamanı məlum olmuşdur ki, I qrupda müalicəyə qədər refraksiya -0,75 D ilə (-)1,5 D arasında olan 22 uşaqdan 9-da (28%) müalicədən sonra refraksiya göstəriciləri dəyişilməmişdir; müalicədən əvvəl (-)0,5 D-dən (-)0,75 D-ə qədər refraksiyası olan 10 (31%) uşağın sayı 15-ə (47%), 8-də (25%) isə (+)1,0 D-dən (-)0,75 D-ə qədər artmışdır. Eyni zamanda, yalnız pleoptik müalicə alan ikinci qrup uşaqlarda refraksiyası (-)0,75 D-dən (-)1,5 D-ə qədər olan 12 (60%) uşaqdan 11-də (55%) müalicədən sonra refraksiya göstəriciləri dəyişilməmiş, refraksiyası (-)0,5 D-dən (-)0,75 D-ə qədər olan uşaqların sayı isə cəmi 1 nəfər artaraq 9 uşaq (45%) təşkil etmişdir. Yekun Uşaqlarda görmə qabiliyyətinin itirilməsi həyatın müxtəlif mərhələlərində mərkəzi sinir sisteminə (MSS) əhəmiyyətli təsir göstərdiyini nəzərə alaraq belə nəticəyə gəlmək olar ki, görmə pozğunluqlarının formalaşması və onların transformasiya proseslərində neyrohumoral tənzimləmə, adaptiv mexanizmlər və ya homeostatik neyroplastiklik həlledici rol oynayır. Əldə edilmiş nəticələrə əsasən belə qənaətə gəlmək olar ki, serebral görmə disfunksiyası olan uşaqlarda miopiyanın profilaktik kompleks müalicəsi refraksiya pozğu…
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: miopiya
  topic: keywords
subject: serebral disfunksiya
  topic: keywords
subject: prepubertal yaş
  topic: keywords
subject: beynin homeostatik neyroplastikliyi
  topic: keywords
creator: Salmanova S.Z.
creator: Hacıyeva N.R.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 17
ending page: 26
doi: 10.71110/ajo791020251702531726

OPTİK KOHERENS TOMOQRAFİYA MƏLUMATLARINA ƏSASƏN POSTTROMBOTİK VƏ DİABETİK RETİNOPATİYA ZAMANI MAKULA ÖDEMİNİN MORFOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
type: item
description: Məqsəd – optik koherens tomoqrafiya (OKT) məlumatları əsasında posttrombotik retinopatiya və diabetik makula ödemi (DMÖ) olan xəstələrdə makula ödeminin morfoloji xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək və onları müqayisəli şəkildə təhlil etmək. Material və metodlar Tədqiqata ağır makula ödemi olan ümumilikdə 60 xəstə (60 göz) daxil edilmişdir. Onlar iki qrupa bölünmüşdür: torlu qişanın venasının okklüziyası (TQVO) olan 28 xəstə və DMÖ olan 32 xəstə. Bütün xəstələr makula sahəsinin spektral OKT-sı daxil olmaqla, hərtərəfli oftalmoloji müayinədən keçmişdir. Tədqiqata daxil edilməzdən əvvəl prosesin orta müddəti TQVO qrupunda 6,3±1,4 ay, DMÖ qrupunda isə 5,7±1,2 ay olmuşdur. Tədqiqat çərçivəsində mərkəzi tor qişanın qalınlığı, kistik dəyişikliklərin, subretinal mayenin, hiperreflektiv daxilolmaların mövcudluğu, həmçinin tor qişanın daxili təbəqələrinin disorqanizasiyası əlamətləri təhlil edilmiş və subfoveal, burun və temporal zonalarda xoroid qalınlığı ölçülmüşdür. Nəticələr İkinci qrup xəstələrində mərkəzi tor qişanın qalınlığı TQVO olan xəstələrlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olmuşdur (p = 0,043). Subretinal maye TQVO qrupunda daha çox rast gəlinmişdir (p = 0,027). Bütün zonalarda xoroid qalınlığı TQVO olan xəstələrdə DMÖ qrupuna nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olmuşdur (p < 0,01). Yekun Posttrombotik və diabetik retinopatiya zamanı müşahidə olunan makula ödemi müxtəlif morfoloji xüsusiyyətlərə malikdir. Bu xüsusiyyətlərin müəyyənləşdirilməsi diaqnostikanın effektivliyinin artırılması və fərdiləşdirilmiş müalicə strategiyalarının seçilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
subject: ORİJİNAL MƏQALƏLƏR
  topic: section
subject: makula ödemi
  topic: keywords
subject: tor qişanın venaların okklüziyası
  topic: keywords
subject: diabetik retinopatiya
  topic: keywords
subject: optik koherens tomoqrafiya
  topic: keywords
subject: xoroid
  topic: keywords
creator: Karimova M.X.
creator: Camalova Ş.A.
creator: Mahmudova Z.A.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-06-17
publication date: 2025-06-17
starting page: 9
ending page: 15
doi: 10.71110/ajo791020251702530915

TOR QİŞANIN QOPMASI İNTRARETİNAL KİSTLƏR İLƏ: KLİNİK VƏ MORFOLOJİ ASPEKTLƏR, DİAQNOSTİKA VƏ MÜALİCƏ ÜSULLARI (ƏDƏBİYYAT İCMALI)
type: item
description: Tədqiqatda intraretinal kistlər ilə tor qişanın reqmatoqen qopmasına (TRQ) dair müasir yanaşmalar və tarixi aspektlər haqqında yerli və beynəlxalq ədəbiyyatın icmalı təqdim olunur. Belə patologiyası olan xəstələrin kompleks diaqnostik müayinələrinin aparılmasının və digər patologiyalarla fərqli diaqnoz qoyulmasının əhəmiyyəti vurğulanır. Nəşrlərin icmalı intraretinal kistlərin cərrahi müalicə üsullarının üstünlükləri və çatışmazlıqlarının təhlilini əhatə edir. TRQ cərrahi müalicəsi zamanı, tor qişa kistlərinin lokalizasiyasından asılı olaraq fərqli müalicə taktikaları təqdim olunur. Toplanmış elmi məlumatlar əsasında, müzakirə olunan məsələ ilə bağlı gələcək tədqiqatların məqsədi əsaslandırılır.
subject: ƏDƏBİYYAT İCMALLARI
  topic: section
subject: tor qişanın reqmatoqen qopması
  topic: keywords
subject: intraretinal kistlər
  topic: keywords
subject: vitreoretinal cərrahiyyə
  topic: keywords
subject: ultrasəs B-skaneri
  topic: keywords
creator: Babayeva D.B.
creator: Faizrəhmanov R.R.
creator: Şişkin M.M.
creator: Bidyuk D.V.
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-04-08
publication date: 2025-04-08
starting page: 115
ending page: 127
doi: 10.71110/ajo79102025170152115127

PELYUSİD MARGİNAL DEGENERASİYASI ZAMANI SKLERAL KONTAKT LİNZALARIN ÜSTÜNLÜYÜ (KLİNİK HAL)
type: item
description: Məqalədə pelyusid marginal degenerasiyası (PMD) üçün terapevtik yanaşma olaraq skleral kontakt linzalardan istifadənin üstünlükləri təqdim edilmişdir. PMD nadir rast gəlinən, iltihabı olmayan buynuz qişanın ektatik xəstəliyidir. Keratokonusla oxşar xüsusiyyətlərə malik olduğu üçün, PMD-nın doğru diaqnozunu və effektiv terapevtik yanaşmaların seçilməsi daha çətin ola bilər. Buynuz qişanın topoqrafiyasından istifadə edərək PMD-nın dəqiq diaqnozunu qoyduqdan sonra, həm skleral kontakt linzaların, həm də hibrid linzaların istifadəsindən sonra ən yüksək korreksiya olunmuş görmə itiliyində baş verən dəyişikliklər qiymətləndirilmişdir. Yanlış diaqnoz halları müalicə üsullarını gecikdirə bilər. Xüsusilə, iki xəstəlik arasında terapevtik yanaşmalar fərqli olduqda, bu, əlavə ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
subject: KLİNİK MÜŞAHİDƏLƏR
  topic: section
subject: pelyusid marginal degenerasiyası
  topic: keywords
subject: skleral kontakt linza
  topic: keywords
subject: astiqmatizm
  topic: keywords
subject: keratokonus
  topic: keywords
subject: hibrid kontakt linza
  topic: keywords
subject: buynuz qişanın topoqrafiyası
  topic: keywords
subject: görmənin reabilitasiyası
  topic: keywords
creator: Simge Kıran
creator: Alara Kılıççıoğlu
creator: Ali Riza Cenk Çelebi
rights: Müəllif hüququ (c) 2025
date: 2025-04-08
publication date: 2025-04-08
starting page: 107
ending page: 114
doi: 10.71110/ajo79102025170152107114